Architecture Principles - Promotieonderzoek
Welkom bij het Promotieonderzoek van Mark Paauwe
Best practices uit de bouwkundige architectuur herbruikbaar maken voor enterprise architecten.
Click this link to go to the english version of this page: http://www.paauwe.info/research/architecture-principles-phd-research-mark-paauwe
Ga hier naar de open standaard van Dragon1 over Architectuur Principes.Het bevat oa. resultaten van het promotieonderzoek.
Oproep voor deelname aan promotieonderzoek met onderzoeksdata: lijsten met principes!
- Analyse (feiten) - Kort interview, op basis van vragenlijst, met een architect van de organisatie hoe nu met principes wordt gewerkt in de organisatie: visie, gebruikte theorie, nut, noodzaak, functie, ervaringen, toegevoegde waarde, proces, keyplayers, producten, formulering, documentatie, opzet, bestaan, werking, etc..
- Toetsing (bevindingen) - Een aantal principes die in de organisatie zijn onderkend toetsen aan een aantal hypothesen omtrent principes die ik heb gedaan.
- Ontwerp - Hoe zien de principes eruit na toepassing van de hypothesen (waaronder nieuwe definitie en onder beleid brengen/operationaliseren van principes door beleidsmaatregelen en ontwerpregels te onderkennen, een mogelijk actieplan voor de organisatie).
- Documentatie en publicatie resultaat (conclusies en aanbevelingen) - Het plaatsen van de ingebrachte principes in de openbare documentatie ( en evt in een kort artikel als akkoord is van organisatie het onderzoek uiteenzetten).
- Evaluatie - Een kort statement van de architect van de organisatie over wat hij of zij vindt van de analyse, toetsing, ontwerp en resultaat.
De vraagstukken over enterprise architectuur
Op dit moment neemt het vakgebied enterprise architectuur een vlucht. In dit vakgebied zijn echter nog geen internationale standaarden op basis waarvan complete ondernemingen of instellingen van A tot Z zijn ontworpen en gerealiseerd.
Dit promotieonderzoek heeft een functie gezien het feit dat al meer dan tien jaar lang enterprise architectuur de belofte heeft om als management stuurinstrument te worden gebruikt op strategisch niveau. In de praktijk zijn er echter nog weinig besturen en directies die strategische beslissingen nemen op basis van enterprise architectuur. Ook zien we dat het huidige gebruik van enterprise architectuur zich veel minder richt op het echt ontwerpen van het vernieuwen van organisaties, maar zich blijft richten op het bieden van ontwerpkaders. Dit terwijl bouwkundige architectuur zich niet alleen richt op het bieden van ontwerpkaders, maar juist ook richt op het ontwerpen en realiseren van de bouwwerken zelf. Deze constateringen zijn aanleiding om enterprise architectuur in de praktijk nader te onderzoeken.
Het onderzoek richt zich op de toepassing van twee aspecten van enterprise architectuur in de praktijk: architectuurprincipes en architectuurvisualisaties.
Architectuurprincipes
Begeleiding: Prof. Dr. Erik Proper, Centre de Recherch Public Henri Tudor, Luxemburg
In 2006 is Mark Paauwe onder begeleiding van Prof. Dr. Erik Proper gestart met fundamenteel onderzoek naar de verschillende soorten principes die door bouwkundige architecten worden gebruikt om hun architectonisch ontwerp van bouwwerken beter te kunnen ontwerpen en te laten bouwen voor en door hun opdrachtgevers.
Een richtinggevende uitspraak is eerder een uitgangspunt, doel of eis dan een principe.
De gehandhaafde wijze waarop iets werkt, dat is het principe.
De op bouwkunde gebaseerde definitie voor principe in de Dragon1 methode is hierbij als te toetsen hypothese genomen voor het enterprise architectuurvakgebied. De principedefinities en referentie architecturen in verschillende methoden en vakgebieden zoals enterprise architectuur, informatie architectuur, ICT-architectuur, landschapsarchitectuur, ethiek en industrieel ontwerp zijn onderwerp van onderzoek.
In 2007 heeft het onderzoek op basis van literatuuronderzoek, praktijktoetsen en diverse gesprekken met architecten geleid tot een Paauwe-Proper principeschema waarin verschillende soorten principes zijn onderkend. Ook is er veel bewijs verzameld voor de nieuwe definitie voor het begrip 'principe' en de onderbouwing dat de bouwkundige soorten principes herbruikbaar zijn in het vakgebied enterprise architectuur en meer toegevoegde waarde opleveren.
In 2008 is naar principes bij overheidsinstellingen gekeken: de wijze van bedenken, formuleren en visualiseren van principes. De uitkomsten zijn dat bijna de gehele branche niet de principes visualiseert of gestructureerd bedenkt en formuleert, principes een onduidelijke functies hebben en er veel daadkracht te winnen is bij de inzet van principes. Bij het schrijven van artikelen en het presenteren van een nieuwe theoretisch kader voor principes (op basis van Dragon1) is er duidelijk veel weerstand bij de gevestigde orde om de nieuwe beproefde aanpak over te nemen.
In 2009 zijn de referentie architecturen uit de overheid onder de loep genomen zoals NORA en GEMMA en ook de verschillende soorten definities. We zien daarin nog veel verwarring en onbegrip over de definitie, de functie en de toegevoegde waarde van principes in het architectuurvakgebied. Zelfs bij Gartner en Forrester zijn er topconsultants die principes liever niet meer voorop zetten in de architectuur omdat ze niet krachtig genoeg zijn. Maar dat komt nu juist door het hanteren van een verkeerde definitie voor het begrip 'principe'.
In 2010 zijn onderzoeksdata en ervaringen zoveel mogelijk omgezet in artikelen en op congressen en in colleges gepresenteerd. De uitdaging was om de nieuwe theorie acceptabel te presenteren aan de gevestigde orde. Studenten en mensen die nog niet met de gangbare definitie werken staan er in de praktijk veel meer voor open en nemen de theorie onmiddellijk over. In 2011 en 2012 wordt het onderzoek afgerond met een boek over architectuurprincipes in de praktijk.
Boeken, Artikelen, Whitepapers en Websites over principes van derden:
Whitepaper Architecture Principles DYA
Hoe principieel zijn architectuurprincipes? - Pascal van Eck - Sogeti DYA dag 2008
Verbeterde set van NORA-principes - Adrie Spruit
TOGAF Architecture Principles
http://www.caerleon.nl/tag/architectuurprincipe
Onderzoeksvraag
Het architectuurprincipes onderzoek is gestart om een antwoord op de volgende onderzoeksvraag te vinden: "Welke soorten principes kan een architect in de bedrijfsmatige organisatie het beste hergebruiken uit de bouwkundige architectuur en landschapsarchitectuur om een hogere kwaliteit van ontwerp en gerealiseerd bouwwerk te verkrijgen? Hoe kan een architect het beste een strategische afweging voorleggen aan executives zodat dit leidt tot een keuze in architectuurprincipes?"
De huidige architect in de organisatie vindt principes heel belangrijk, alleen krijgt hij onvoldoende zijn vingers achter het verschil tussen regels, uitgangspunten, axioma’s, eisen, doelen en principes. Het lijkt nu allemaal teveel op elkaar. Daar waar in de bouwkunde de gebruikte principes eigenlijk nooit kunnen worden weerlegd, is dat in de enterprise architectuur juist wel het geval.
Hypothese van het architectuurprincipes onderzoek
Na enkele omzwervingen is de hypothese van het promotieonderzoek per 15 november 2009:
Een enterprise architect kan in geval van een ontwerpvraagstuk het beste een strategische afweging voorleggen aan executives uitgewerkt in ontwerpprincipes en conceptprincipes conform de bouwkundige benadering. Dit leidt tot de keuze van de juiste oplossingsrichtingen.
Zienswijze van Mark Paauwe betreffende architectuurprincipes
De zienswijze van Mark Paauwe op principes is:
'Een principe is de gehandhaafde werking van iets, zoals een systeem, concept of fenomeen met een bepaald effect of resultaat tot gevolg. De functie van een principe is dat de keuze voor een veelal duurzame of toekomstvaste oplossingsrichting om in een eis of een uitgangspunt te voorzien te onderbouwen is op basis van de werking van de gekozen oplossingsrichting. Met principes begrijpen we de wijze waarop de dingen in de wereld om ons heen werken en hoe we die werking in ons voordeel kunnen inzetten of hoe we ons er tegen kunnen beschermen.
Een architect werkt vaak met vier soorten principes bij het maken van een architectuurontwerp voor een bouwwerk: conceptprincipe (constructieve conceptprincipes, operatieve concepten en decoratieve concepten), ontwerpprincipe, architectuurprincipe en realiteitprincipe. Een conceptprincipe is een principe dat de gehandhaafde werking van een concept uitlegt. Een ontwerpprincipe is een principe dat de werking van het gebruik van een concept of element in een ontwerp van een systeem uitlegt. Een architectuurprincipe is een principe met zo weinig mogelijk context dat overal en integraal op alle elementen in een systeem, zoals in een onderneming is toegepast of is toe te passen (op bedrijfsprocessen, organisatie, informatiesystemen en ICT-infrastructuur). Een realiteitprincipe is de uitleg van de wijze waarop op enig moment de elementen of ingerichte systemen daadwerkelijk in een onderneming werken.
Principes bestaan uit een actie-regel, effect-regel, een gebruiksregel en een handhavingsmechanisme die samenhang en interactie van elementen beschrijven in een context. Het handhavingsmechanisme zorgt voor een hoge waarschijnlijkheid (probability >0.7) van het optreden van het principe in de onderkende context. Een juiste wijze van formuleren draagt bij aan de kracht van een principe. Een juiste wijze van visualiseren van een principe draagt bij aan het communiceren van principes.
In de praktijk worden vaak eisen en uitgangspunten in stellende vorm omgeschreven naar principiele uitspraken en gelabeled als principes. Dit heeft tot gevolg dat de principiele uitspraken (zoals wij doen altijd dit of dat) bij het ontwerpen en realiseren van bouwwerk niet houdbaar blijken onder tijdsdruk en gelddruk. Het op deze wijze bedenken en formuleren van principes doet men vaak voornamelijk vanwege de gangbare definitie van 'principe' in het enterprise architectuurvakgebied.
De echte principes die daadwerkelijk bij het ontwerpen en realiseren van het bouwwerk worden gebruikt worden in dat geval vaak niet opgeschreven. Hierdoor kunnen anderen niet goed de architectuur van het bouwwerk hergebruiken of hier op aanvullen. Ook is er op deze wijze te weinig verschil en dus toegevoegde waarde van architectuur boven op strategie en beleid.
In de praktijk bedenken en formuleren architecten vaak zelf principes. Dit zorgt voor innovatie maar deze principes zijn in feite hypothesen die alleen met voldoende literatuurverwijzingen, referentievoorbeelden of uitgebreide toetsing als betrouwware principes kunnen worden bestempeld en met verantwoord risico zijn te gebruiken bij ontwerp en realisatie van bouwwerken.
Een voorbeeld van een principe vanuit de zienswijze van Mark Paauwe is het principe: Kennis is macht - Door het hebben van meer kennis over een onderwerp dan anderen wordt ervoor gezorgd dat bij het onderhandelen, maken van afspraken of uitvoeren van werkzaamheden je de kennisvoorsprong op anderen in jouw voordeel kunt laten werken omdat je meer afweet van zaken, zaken eerder weet of zaken beter weet waarmee je het vermogen krijgt om jouw belangen en doelstellingen te realiseren en die van anderen geheel of gedeeltelijk in te perken of te veranderen.
Het principe van Kennis is Macht is bij het maken van een organisatieontwerp te gebruiken als ontwerpprincipe door een architect om de organisatie klantgerichter te maken. Stel een onderneming heeft als strategische uitgangspunt: de onderneming streeft naar een hogere klantgerichtheid. Een opdrachtgever voor een nieuw klant contact systeem binnen deze onderneming heeft als eis: het klantcontact systeem dient ook in het weekend beschikbaar te zijn voor callcenter medewerkers.
Het organisatie ontwerpprincipe Kennis is Macht dat de architect kan inzetten luidt bijvoorbeeld: Door medewerkers, vanuit informatiesystemen, altijd en overal te voorzien van meer kennis over de huidige klantsituatie, contacthistorie en het klantprofiel-gedrag, zijn medewerkers beter in staat om met klanten tot overeenstemming te komen betreffende de keuze voor een product of dienst en tot tevreden klanten waarmee de medewerkers klantgerichter kunnen werken.
Het principe van kennis is macht is ook als architectuurprincipe in te zetten. Het kan namelijk op alles van toepassing worden gemaakt, niet alleen bij medewerkers en op informatiesystemen, maar in producten, diensten, processen en ICT-infrastructuur en nog veel meer.
De vernieuwde definitie van principe en die voor architectuurprincipe heeft als doel principes en architectuurprincipes effectiever te kunnen communiceren, visualiseren en toe te passen. De nieuwe, op bouwkundige architectuur gebaseerde, definitie heeft nu al in de praktijk hierin meer toegevoegde waarde laten zien dan de huidige meer gangbare 'richtinggevende' definitie of 'ontwerpruimte-beperkende'-definitie.
Van der Knaap over het concept macht
Links naar artikelen over architectuurprincipes voorzien van commentaar
Hieronder treft u een aantal links naar artikelen en whitepapers over architectuurprincipes. Bij elk artikel staat een kort reactie van Mark Paauwe vanuit zijn zienswijze op principes.
Architectuurprincipes van Pieter Wisse
In het artikel geeft Pieter aan dat een principe een onwrikbare regel, een methode of een wet is. De architect dient in zijn ogen niet met bestaande principes aan te komen zetten maar deze zelf te ontwerpen en met deze nieuwe principes aan te komen zetten.
Met enig bravoure geeft hij aan dat een architect niet het begrip van principes uit het dagelijks gebruik moet hanteren. Edoch zie ik in zijn artikel geen definitie, functie of voorbeelden terug wat Pieter onder principes en architectuurprincipes verstaat. [nadere beschouwing volgt].
Links en overzicht van personen en organisaties die hebben bijgedragen aan het onderzoek
Enterprise engineering van Erik Proper
Architectuurprincipes scriptie Pieter Buitenhuis
Scriptie van Michel Houben
Architectuurprincipes scriptie Koen van Boekel
Reageren of deelnemen?
Wilt u reageren op een resultaat of een artikel uit het promotieonderzoek of wilt u deelnemen aan het onderzoek of een experiment. Neem dan contact op met Mark Paauwe door een e-mail te sturen naar: mark@paauwe.info.
Meer weten?
Wilt u meer weten over het visualisatieonderzoek of heeft u andere vragen? Neem dan contact met ons op via research@paauwe.info of bel met 0317 42 08 42.
Contact
 |
0317 - 41 13 41 |
 |
0317 - 41 94 88 |
 |
Dragon1 | EA Tool
